İş Hayatında Kadın: Kendini Geri Planda Tutmadan Var Olmak

Çok çalışıyorsun. Sorumluluklarını yerine getiriyorsun. Bir problem çıktığında çözmeye çalışan kişilerden biri sensin.

Belki iş arkadaşlarının eksiklerini bile tamamlıyor, senden istenmeden birçok şeyi fark ediyor ve işlerin yolunda gitmesi için fazladan çaba gösteriyorsun.

Ama günün sonunda başka biri senden daha görünür oluyor. Başka biri yaptığı işi daha rahat anlatıyor. Başka biri terfi istiyor. Başka biri maaşını konuşuyor.

Sen ise içinden: “Ben işimi iyi yapayım, zaten fark edilir.” diye düşünüyorsun.

Peki gerçekten öyle mi?

İş hayatında başarılı olmak yalnızca iyi çalışmakla ilgili değildir. Yaptığın işi gösterebilmek, emeğinin karşılığını isteyebilmek, sınır koyabilmek ve gerektiğinde kendini ifade edebilmek de kariyerin önemli bir parçasıdır.

Kendini geri plana atmak her zaman sessiz olmak anlamına gelmez. Bazen çok aktif, çalışkan ve sorumluluk sahibi olduğun halde kendi katkını görünmez hale getirebilirsin.

Örneğin: Bir başarıdan bahsederken sürekli “Biz yaptık.” diyorsan… Birisi seni övdüğünde “Abartılacak bir şey değil.” diye cevap veriyorsan… Fikrini söylemeden önce defalarca düşünüyor ve sonunda vazgeçiyorsan… Yeni bir görev teklif edildiğinde ilk düşüncen “Acaba yapabilir miyim?” oluyorsa… Maaş konuşmaktan veya terfi istemekten rahatsız oluyorsan… Herkesin işine yetişirken kendi iş yükünü sorgulamıyorsan… Kariyerinde kendine hak ettiğinden daha az alan açıyor olabilirsin.

İş hayatındaki en yaygın yanılgılardan biri şudur: “İyi çalışırsam mutlaka fark edilir.”

Bazen edilir. Ama her zaman değil.

Yöneticilerin veya ekiplerin senin yaptığın her şeyi görmesini beklemek gerçekçi olmayabilir. Bu nedenle yaptığın işi anlatmak övünmek değildir.

Bir projede önemli bir sorunu çözdüysen bunu ifade edebilirsin. Başarılı bir sonuç aldıysan bunu paylaşabilirsin. Yeni bir sorumluluk üstlendiysen bunun performansına nasıl katkı sağladığını anlatabilirsin.

Kendini göstermek ile kendini üstün görmek aynı şey değildir. Emeğinin görünür olmasını sağlamak profesyonel hayatın doğal bir parçasıdır.

İş hayatında kadınların zorlandığı konulardan biri de sınır koymak olabilir.

“Sen halledersin.” “Bunu da sen yapabilir misin?” “Zaten çok kısa sürer.” “Bir tek sen biliyorsun.”

Başlangıçta küçük görünen görevler zamanla sürekli senin üzerine kalabilir. Çünkü insanların sana hangi sınırlar içinde davranacağını biraz da senin verdiğin tepkiler belirler.

Her talebe evet dediğinde çalışkan olarak görülmenin yanında, her işi kabul eden kişi haline de gelebilirsin.

Bazen profesyonel bir şekilde: “Şu anda öncelikli iki iş üzerinde çalışıyorum. Bunu da almam gerekiyorsa hangisini ertelememi istersiniz?” demek güçlü bir sınırdır.

Bu, işi reddetmek değildir. İş yükünü görünür hale getirmektir.

Bir toplantıda aklına iyi bir fikir geliyor. Ama önce düşünüyorsun: “Saçma mı olur?” “Belki yanlış düşünüyorum.” “Birisi daha iyi bilir.”

Sonra başka biri senin düşündüğün şeye çok benzeyen bir fikir söylüyor. Ve herkes olumlu karşılıyor.

Tanıdık geldi mi?

Özgüven, her zaman doğru olduğuna inanmak değildir. Yanlış olma ihtimaline rağmen kendini ifade edebilmektir.

Bir fikrin kabul edilmeyebilir. Bir önerin uygulanmayabilir. Bu senin yetersiz olduğunu göstermez.

İş hayatında görünür olmak biraz da fikirlerinin değerlendirilmesine izin vermektir. Söylemediğin bir düşüncenin değerini kimse bilemez.

Bazen kadınlar kendi başarılarını anlatırken farkında olmadan küçültücü ifadeler kullanabilir.

“Şansıma oldu.” “Zaten kolaydı.” “Herkes yapardı.” “Çok önemli bir şey değil.”

Oysa aynı başarıyı bir arkadaşın gerçekleştirse büyük ihtimalle ona böyle söylemezdin. Onun emeğini görürdün. Peki kendi emeğini neden küçültüyorsun?

Bir başarı elde ettiğinde: “Bu konuda gerçekten emek verdim ve sonuçtan memnunum.” diyebilmek kibir değildir. Kendi emeğini kabul etmektir.

İş hayatında para konuşmak birçok insan için rahatsız edici olabilir. Özellikle emeğinin karşılığını istemek bazen “Acaba fazla mı istiyorum?” “Ya yanlış anlaşılırsa?” “Ya hayır derlerse?” gibi düşünceleri beraberinde getirebilir.

Ancak maaş görüşmesi veya terfi talebi kişisel bir iyilik istemek değildir. Profesyonel bir değerlendirmedir.

Bu nedenle görüşmeye duyguyla değil, veriyle hazırlanmak daha sağlıklı olabilir. Son dönemde aldığın sorumlulukları listele. Başarılı olduğun projeleri yaz. Şirkete sağladığın katkıları mümkün olduğunca somutlaştır. Rolünün genişleyip genişlemediğini değerlendir.

Ve görüşmeye “Neden daha fazla para istiyorum?” sorusuyla değil, “Ürettiğim değer ve üstlendiğim sorumluluklar nasıl değişti?” sorusuyla hazırlan.

Profesyonel hayatta sınır koymanın önündeki en büyük engellerden biri bazen herkes tarafından sevilme isteğidir.

Kimseyi kırmamak… Sorun çıkarmamak… Uyumlu olmak… Her talebe yardımcı olmak… Bunların hepsi olumlu özellikler olabilir. Ancak sürekli kendi ihtiyaçlarından vazgeçmeye başladığında sorun oluşur.

İyi bir çalışan olmak ile herkesi memnun etmek aynı şey değildir.

Bazen bir kararına katılmayacaklar. Bazen “hayır” dediğinde hoşlanmayacaklar. Bazen fikrini savunduğunda seni eskisi kadar “uyumlu” bulmayacaklar. Ama kariyerini yalnızca başkalarının senin hakkında ne düşüneceğine göre yönetemezsin.

Kariyerde güçlenmek her zaman büyük değişiklikler yapmak anlamına gelmez. Bugün küçük bir şeyle başlayabilirsin.

Bir toplantıda fikrini söyle. Başarılı olduğun bir işi küçümsemeden anlat. Görev tanımının dışına sürekli çıkan bir iş için sınır koy. Uzun zamandır istediğin eğitime başvur. Yöneticinle kariyer hedeflerini konuş. CV’ni güncelle. Maaş araştırması yap. Bir iş ilanına “Bütün şartları karşılamıyorum.” diyerek vazgeçmek yerine başvurmayı dene.

Küçük adımlar zamanla çalışma hayatındaki duruşunu değiştirebilir.

İş hayatında yalnızca ne kadar başarılı olduğun değil, kendine ne kadar yer verdiğin de önemlidir.

Bu yüzden bugün kendine şu soruyu sor: “İşimde daha görünür olmaktan beni ne alıkoyuyor?”

Yetersiz bulunma korkusu mu? Hata yapmak mı? İnsanların seni kibirli bulmasından çekinmek mi? Reddedilmek mi? Yoksa uzun zamandır kendi yaptıklarını zaten olması gereken şeyler olarak görmen mi?

Cevabını küçümseme. Çünkü kariyerinde ilerlemek bazen yeni bir beceri öğrenmeden önce, kendi emeğinin değerini görmeye başlamakla başlar.

İş hayatında güçlü olmak en yüksek sesle konuşan kişi olmak değildir. Her şeyi tek başına yapmak da değildir. Ne yaptığını bilmek, ne istediğini söyleyebilmek, sınırlarını koruyabilmek ve emeğinin arkasında durabilmektir.

Ve belki bundan sonra kendine şu cümleyi daha sık hatırlatman gerekir: “Burada olmam tesadüf değil. Emeğimle buradayım ve kendime yer açabilirim.”

Kariyerde duruşunu görmek için Kariyerinde Özsaygın Nasıl? testine, iş yükünde sınır için Sınır Koyma Testi’ne bakabilirsin. Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; kariyer danışmanlığı yerine geçmez.