Networking Nedir? Profesyonel Çevre Nasıl Oluşturulur?

Networking kelimesi birçok kadına soğuk gelir. Kartvizit, sahte gülümseme, “tanıştığımıza memnun oldum” deyip bir daha yazmamak. O tablo gerçekten var. Ama işe yarayan çevre o tablo değildir. İşe yarayan çevre, sıkıştığında dürüstçe soru sorabildiğin, bir iş duyduğunda aklına geldiğin, senin de birine yol açtığın küçük bir listedir.

Birçok kadın bunu “ben o işleri yapamam” diye geçiştirir. Çünkü görünmek, istemek, “beni hatırla” demek, evde öğrenilmemiş olabilir. Oysa çevre, yetenekten bağımsız bir kapıdır. İyi işin, o işi duyuran biri yoksa, odada kalır.

İş Hayatında Kadın yazısında görünür olmayı konuşmuştuk. Networking, o görünürlüğün oda dışına taşmasıdır. Aynı şirketteki üç kişiye görünmek yetmez. Senin işini, başka bir odada da birinin hatırlaması gerekir.

Her etkinliğe gitmek değildir. LinkedIn’de herkese “merhaba, bağlanalım” yazmak değildir. Faydalı olmadan önce fayda istemek değildir. Ve kesinlikle, tanımadığın insana hayat hikâyeni anlatmak değildir.

İyi çevre, sayı ile ölçülmez. Yirmi yüzeysel tanıdık, iki dürüst meslektaştan daha az iş görür. Dürüst meslektaş, senin zayıf gününü de taşır. Yüzeysel tanıdık, senin parlak gününde fotoğraf çeker.

Bir de şu yanılgı var: networking işsizken yapılan bir şeydir. İşsizken kurulan çevre, çoğu zaman acele ve utanç taşır. Çevre, işin varken, ihtiyacın yokken, birine yardım edebiliyorken kurulur. İhtiyaç geldiğinde o çevre zaten vardır.

Başlamak için büyük bir liste gerekmez. Üç halka yeter. Bir: senin işini bilen, senin de işini bildiğin kişiler — eski ekip, okul, yan masa. İki: senin alanının biraz dışında, ama konuşunca işine yarayan kişiler — başka departman, başka şirket, başka şehir. Üç: senin bir adım önündekiler — unvanı için değil, dürüstlüğü için seçtiğin kişiler.

Her halkadan iki-üç isim yaz. “Kimi ararım?” diye düşününce aklına gelenler. Gelmiyorsa, çevre yok demektir, yeteneksizsin demek değildir. Çevre çalışılmamış demektir.

Sonra birini kahveye çağır. Gündem “kariyerimi konuşalım” olmak zorunda değil. “Senin X işini merak ediyorum, yarım saat çalabilir miyim?” yeter. İnsan, meraklı ve kısa tutulan davete daha kolay gelir. İki saatlik “hayat planı” davetine gelmez.

İlk konuşmada iş isteme. “Sizde açık var mı?” cümlesi kapıyı erken kapatır. Önce işini anlat, kısa. “Ben X işini yapıyorum, şu ara Y’yi öğreniyorum.” Sonra sor: “Senin tarafında bu iş nasıl yürüyor?” İnsan kendi işini anlatmayı sever. Sen dinlersen, o da seni hatırlar.

İstemen gereken şey, çoğu zaman iş değil, yön. “Bu alana girmek isteyen birine kimi önerirsin?” “Bu kitabı / bu ekibi / bu eğitimi sen nasıl gördün?” “Benim CV’mde eksik duran yer neresi?” Bu sorular karşı tarafı köşeye sıkıştırmaz. Düşünmesini ister.

Konuşmadan sonra bir satır yaz. “Dün konuştuklarımız aklımda, X’i deneyeceğim. Senin Y işin nasıl gidiyor?” Bu satır, networking’in asıl işidir. Etkinlik değil, takip. Takip etmeyen çevre, tanışılmamış çevredir.

Birçok kadın, yazmayı yalakalık sanır. “Rahatsız ederim.” “O meşguldür.” “Ben kimim ki?” Bu cümleler nezaket gibi durur. Aslında seni odada tutar. Karşı taraf çoğu zaman rahatsız olmaz. Unutur. Unutulmamak için bir satır gerekir, bir nutuk değil.

Kariyerde Özsaygı burada da devreye girer. Kendini “yerim yok” diye konumlandırırsan, çevre kurmak dilencilik gibi gelir. Kendini “benim de verecek bir şeyim var” diye konumlandırırsan, çevre alışveriş olur. Verecek şey büyük olmak zorunda değildir. Bir isim, bir yazı, bir dürüst geri bildirim yeter.

Karar Güveni de buradadır. “Yazayım mı?” diye üç gün düşünüp vazgeçmek, çevre kurmamaktır. Yaz, kısa tut, bırak. Cevap gelmezse dünya yıkılmaz. Gelen cevap, bir sonraki kapıdır.

Erkeklerin kurduğu çevre çoğu zaman iş saatinden sonra, içkili masada, “bizdensindir” diliyle yürür. Kadınlar o masaya giremeyebilir, girmek istemeyebilir, girdiğinde iş dışı bir yere çekilebilir. Bu gerçek. Çözüm, o masayı taklit etmek zorunda olmak değildir. Çözüm, kendi masanı kurmaktır.

Kadınlarla kurulan iş çevresi “muhabbet” diye küçümsenmesin. İş konuşulan, iş açılan, birbirini öneren kadın masası, birçok kariyeri taşır. Bunu “destek grubu” diye geçiştirenler, o masanın kapattığı işi görmez.

Güvenlik de işin parçasıdır. Tanımadığın birinin gece davetine gitmek networking değildir. Kamusal yer, gündüz, net süre, birinin haberdar olması. Çevre kurmak, tedbiri bırakmayı gerektirmez.

LinkedIn ve benzeri yerler, kartvizitin dijital halidir. Her güne bir “ilham” yazısı şart değildir. İşine yarayan kullanım sadedir: bir işi bitince bir cümle, birini tebrik, bir soruya dürüst cevap. Profilinde ne yaptığın okunur olsun. “Sonuç odaklı, dinamik, tutkulu” kelimeleri kimseyi hatırlatmaz. “X işini Y yerde yapıyorum” hatırlatır.

Tanımadığın birine yazacaksan, kısa ve somut yaz. “Profilini beğendim, bağlanalım” çoğu kişide çöpe gider. “Şu işini okudum, ben de benzer bir yerdeyim, bir sorum var” daha çok iş görür. Cevap gelmezse üç kez yazma. Bir kez yeter. Gelen cevap, bir kahve veya on dakikalık bir aramaya dönebilir. Dönmezse, o kişi senin çevren değildir. Olmak zorunda da değildir.

Çevre tek yönlü olursa kurur. Birine yalnızca iş düştüğünde yazmak, o kişiyi araç haline getirir. Ara sıra, iş istemeden de yaz. “Şu yazını okudum”, “şu işini duydum, nasıl gitti?” Bu satırlar yatırım değildir. İnsan hatırıdır. Hatır olmadan çevre, ihtiyaç listesidir. Liste, ihtiyaç bitince unutulur. Hatır, bir sonraki kapıda durur.

İki isim yaz. Birini ara. Birine üç satırlık bir mesaj bırak. Etkinlik listesi, kartvizit, “kişisel marka” stratejisi sonra. Önce insan. İnsan, sen işini dürüstçe anlattığında ve onun işini gerçekten dinlediğinde kalır. Bu ay yalnızca bunu yap. Gelecek ay bir isim daha ekle. Çevre, bir hafta sonu etkinliğiyle kurulmaz. Birkaç dürüst tekrarla kurulur.

Kariyerde Özsaygı Testi, kendini geri planda tutup tutmadığını gösterir. Karar Güveni Testi, “yazayım mı?” diye takılıp takılmadığını gösterir. Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; çevre her kapıyı açmaz, ama kapısız kariyer de nadirdir.