Sabiha Gökçen'in Hikâyesi: Gökyüzünde İz Bırakan Bir Kadın

Sabiha Gökçen, 1913’te Bursa’da doğdu. Doğum günü kaynaklarda 21 veya 22 Mart olarak geçer; kesin günü kilitlemek yerine yılı tutmak daha dürüst. Babasını erken kaybetti. 1925’te Bursa ziyaretinde Mustafa Kemal Atatürk ile tanıştı ve evlatlık alındı.

1934 Soyadı Kanunu’yla Gökçen soyadını aldı. Hikâye burada “seçilmiş kız uçtu” diye kapanmaz. Uçuş, kurum, eğitim ve devlet politikasının içine yerleşen bir yoldur. Bunu hem başarı hem de tarihin ağırlığıyla birlikte okumak gerekir.

1935’te Türkkuşu’nda planör ve uçuş eğitimine başladı. 1936’da Eskişehir Hava Okulu’nda askerî uçuş eğitimine geçti. Bu adımlar, dönemin havacılık seferberliği ve Atatürk’ün havacılığa verdiği öncelikle iç içedir.

Guinness World Records, onu dünyanın ilk kadın savaş pilotu olarak kaydeder. Uçuş saati olarak yaklaşık 8.000 saatlik bir kariyerden söz edilir. İstanbul’daki havalimanına adı verildi.

Eğitimin ayrıntısı film sahnesi değildir. Saatler, uçuş defteri, disiplin. “İlk” unvanı, o saatlerin üzerine gelir; saatlerin yerine geçmez.

1937’de Dersim harekâtı dahil askerî uçuşlara katıldığı kayıtlarda yer alır. Bunu kahramanlık afişine çevirmek de, yok saymak da eksik kalır. Bir kadının “ilk” olması, katıldığı operasyonların ağırlığını silmez.

Aynı yıllarda Ege tatbikatları ve Balkan turu gibi uçuşlar da anlatılır. Hangisinin ne kadarını tek başına “zafer” diye paketlemek, tarihi düzleştirir. Okumak, tapınmak zorunda olduğun anlamına gelmez.

Gökçen 22 Mart 2001’de Ankara’da öldü. Adı havalimanında, kayıtlarda ve tartışmalarda duruyor. Görünür bir unvanın nasıl kurulduğunu görmek, o unvanı tekrar etmek zorunda olduğun anlamına gelmez.

Kendi yolunda bir kapı açıldığında, o kapının kimin eliyle açıldığını da yazmak dürüstlüktür. Destek ile emek iç içe olabilir. İç içe olmaları, bedeli silmez.

İlk olmak her zaman temiz bir zafer midir, yoksa bir kurumun içine girmenin bedeli de var mıdır?

Senin yolunda “destekleyen bir kapı” ile “kendi emeğin” nasıl iç içe?

Tarihteki bir kadını yüceltirken, onun katıldığı kararların ağırlığını da taşıyor musun?

Görünür bir unvan mı istiyorsun, yoksa uzun ve sessiz bir ustalık mı?