Yönetici Olmak İsteyen Kadınlar İçin İlk Adımlar

Yönetici olmak istiyorum demek, birçok kadına kibir gibi gelir. “Ben daha hazır değilim.” “Önce her şeyi öğreneyim.” “İnsan yönetmek ağır iş, ya kötü olursam?” Bu cümleler ciddiyet gibi durur. Çoğu zaman ertelemedir. Erkek meslektaşın aynı anda “ben yaparım” der. Sen hâlâ listedeki son maddeyi tamamlamaya çalışırsın.

Yöneticilik, her işi en iyi yapan kişi olmak değildir. Karar alan, dağıtan, takip eden, zor konuşmayı ertelemeyen kişidir. Bunu unvandan önce de yapabilirsin. Unvan çoğu yerde, zaten yapanın üzerine yapışır. Yapmayanı beklemez.

Kariyerde Özsaygı yazısında durduğumuz ince çizgi burada da var: yükselmek ile kendini yakmak aynı şey değildir. Yönetici olmak istiyorsan, daha çok iş almak yetmez. Doğru işi almak, görünür işi almak ve “ben bu yolu istiyorum” demek gerekir.

İlk adım, bunu kendine söylemektir. “Belki bir gün” ile “ben bu yola giriyorum” arasında fark vardır. Birincisi rüya gibi durur, kimseye anlatılmaz, kimse de sana yol açmaz. İkincisi, yöneticinle, mentorunla, güvendiğin bir meslektaşınla konuşulur.

Kararı netleştirmek için üç soru yeter. Hangi işi yönetmek istiyorum — ekip mi, proje mi, bir birim mi? Neden — unvan için mi, para için mi, işin nasıl yürüdüğünü değiştirmek için mi? Ne zamana kadar — bu yıl mı, iki yıl mı, “olursa olur” mu? “Olursa olur” bir plan değildir. Tarih yoksa, adım da olmaz.

Karar verirken takılan tarafın güçlüyse, bunu bir karakter kusuru sanma. Karar Güveni Testi’nin baktığı yer de burasıdır: emin olmadan adım atabiliyor musun, yoksa her kararı bir daha düşünüp duruyor musun? Yöneticilik, emin olduğun gün gelince başlamaz. Eksik bilgiyle karar verip sonra düzeltmeyi göze alınca başlar.

Yöneticiliğe giden yolda en sık yapılan hata, her açık işi almaktır. Toplantı notunu sen tutarsın. Doğum günü organizasyonunu sen yaparsın. Kimsenin sahiplenmediği excel’i sen tamamlarsın. Bunlar seni “iyi insan” yapar. Yönetici adayı yapmaz.

Görünür iş başka türlü durur. Bir teslimin sahibi olmak. Bir müşteri ilişkisini taşımak. Yeni birini işe alım sürecinde bulunmak. Bir işin neden geciktiğini açıklamak. Bir kararın arkasında durmak. Bunlar risklidir. Riskli oldukları için de hatırlanır.

İş Hayatında Kadın yazısında “hayır demek kötü çalışan olmak değildir” demiştik. Burada da geçerli. Yöneticilik yolunda her evete evet dersen, senin günün başkasının işiyle dolar. Senin gelişim işin kalmaz. “Bunu alırsam X’i ertelemem gerekir, hangisini istiyorsunuz?” cümlesi, hem sınır hem yöneticilik provasıdır.

Yöneticiliğin zor kısmı tablo değil, insandır. Geri bildirim vermek. Birinin işini beğenmediğini söylemek. İki kişi çatışınca araya girmek. Birini övmek — bunu da birçok kişi yapamaz, çünkü “abartmayayım” der. Bunları unvan gelince öğrenmeye kalkarsan, ilk yılın yanar.

Şimdiden yapabileceğin şeyler var. Bir meslektaşının işine somut geri bildirim ver: “Sunumun açılışı netti, üçüncü slaytta rakam kayboldu.” Yeni gelene ilk ayında eşlik et. Toplantıda konuşmayan birine “senin görüşün de lazım” de. Bunlar küçük görünür. İnsan yönetmenin kası böyle ısınır.

Bir de şunu öğren: herkesi memnun ederek yönetemezsin. Bunu duymak ağırdır, özellikle “uyumlu kadın” rolü senin ikinci teninse. İyi yönetici, adil olmaya çalışır. Sevilmeye çalışmaz. Sevilmek bonus olabilir. Hedef olursa, zor kararlar hep ertelenir.

İstediğini söylemezsen, kurum senin için bir yol uydurmaz. “Ben yönetici olmak istiyorum” cümlesi yeterince nettir. Yanına bir zaman koy: “Önümüzdeki on iki ayda buna hazırlanmak istiyorum. Benim için hangi boşluklar var?” Bu, karşı tarafın işini kolaylaştırır. Senden bir mucize beklemek yerine, bir liste çıkarabilir.

Liste geldiğinde küçümseme. “Daha fazla sunum yap”, “bütçe okumayı öğren”, “zor bir paydaşla çalış” gibi maddeler sıkıcı durur. Bunlar senin eksiğin gibi de gelebilir. Aslında çoğu, o rolün günlük işidir. Eksik diye utanmak yerine, o maddeleri takvime yaz.

Mentor aramak da bu aşamada işe yarar. Mentor, her hafta koçluk yapan biri olmak zorunda değildir. Senin olduğun yerden iki-üç yıl önde, dürüst konuşan biri yeter. “Nasıl yükseldin?” diye sorma. “İlk yönetici yılında neyi yanlış yaptın?” diye sor. O cevap, motivasyon sözünden daha çok işine yarar.

Kurum içinde bir gölge dönem de isteyebilirsin. Bir toplantıyı sen yönet, bir bütçe satırını sen oku, bir işe alımda sen de bulun. Bunlar “oyuncak yöneticilik” değildir. Kasın ısındığı yerdir. Yönetici, ilk gün sihirle gelmez. O günlerden önce, o işin bir parçasına elini değdirmiş olmak gerekir.

Hazır hissetmek, çoğu kadında hiç gelmeyen bir duraktır. Yeterince okudum, yeterince yaptım, yeterince onaylandım — bu liste uzar. Oysa ilk yönetici yılı, zaten öğrenerek geçirilen bir yıldır. Bunu bilen kurum, seni “bitmiş ürün” diye beklemez. Seni “taşıyabilir” diye alır.

Bir de tersini söylemek gerekir. Yönetici olmak istememek bir eksik değildir. Uzman kalmak, derinleşmek, tek bir işi çok iyi yapmak da bir yoldur. Bu yazı herkesi yönetici olmaya çağırmıyor. İsteyen için ilk adımları gösteriyor. İstemeyen için de “neden istemiyorum?” sorusunu netleştirmek yeter: tempo mi, insan işi mi, evdeki yük mü, yoksa “ben etmem” cümlesi mi? Birinciler tercih. Sonuncusu, çoğu zaman korku.

Taşıyabilir olmak, her şeyi bilmek değildir. Taşıyabilir olmak, bilmediğini sorabilmek, hata yaptığında üstünü örtmemek, ekibinin işini kendi işin sanmamaktır. Birçok yeni yönetici, eski uzman refleksine döner: işi kendisi yapar, çünkü “daha hızlı biter.” Kısa vadede biter. Uzun vadede ekip büyümez, sen boğulursun.

Bu yüzden ilk adım cesaret nutku değildir. Bir konuşma, bir görünür iş, bir geri bildirim, bir “ben bu yolu istiyorum” cümlesidir. Dördü de bu ay yapılabilir. Unvan sonra gelir. Ya da gelmez — ama sen beklemiş olmazsın, yürümüş olursun.

Kariyerde duruşunu görmek için Kariyerde Özsaygı Testi’ne, karar verirken nerede takıldığını görmek için Karar Güveni Testi’ne bakabilirsin. Hedefini kâğıda dökmek istersen Hedef Belirleme Defteri duruyor. Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; yöneticilik herkes için doğru yol olmak zorunda değildir.